Bideoen erabilera-mailak

[Ainhoa Ezeiza]

Burua astintzen jarraitzen dut bideoen kontura, planteamendu orokorragoa egin nahian-edo, adibide zehatzetara jo aurretik. IKTen lehenengo urratsetan egin zen sailkapen bat egokituko dut bideoen testuingurura, hala hiru erabilera-maila bereiz daitezke:

- Bideoa ikaskuntza-baliabide gisa: bideoa beste zerbait lantzeko erabil dezakegu: gaia pizteko, lexikoa aurkezteko, deskribapena eta azalpena lantzeko... Kasu honetan, bideoa ataza-aurrean edo atazaren prestakuntzarako erabiliko genuke, edota ataza-oste gisa.

- Bideoa ikaskuntza-objektu gisa: bideoa bera da atazaren mamia. Ideia nagusiak erauzi, inferentziak egin, ideiak aurkezteko hurrenkera aztertu, irudiak, hotsak eta testuak aurkezteko modua aztertu bideoaren tesi nagusiaren ildotik... Ikus-entzunezko alfabetatzea (audio-visual literacy deitzen dena) ulermenaren ikuspegitik landuko genuke horrela

- Bideoa ikaskuntza-helburu gisa: kasu honetan, atazaren mamia bideoa sortzea bera izango da, eta beraz, bideo hau ataza-aurre gisa erabiliko genuke erreportajea egina dagoen modua aztertzeko. Ondoren, plangintza antolatu eta ikasleek bideo-erreportajea ekoitziko lukete. Ikus-entzunezko alfabetatzearen bigarren mailara joko genuke horrela: entzule pasibo izatetik ekoizle aktibo izatera.

Pentsatu behar dugu hirugarrena dela iritsi nahi dugun maila eta horretarako, ezinbestekoa da aurrekoetatik abiatzea, bai curriculum proiektuaren ikuspegitik (adibidez, 1. mailan baliabide izango da gehiago, 2.ean objektu eta hirugarrenean helburu), bai programazio-mailan (ikasturte hasieran bideoa baliabide izango litzateke eta amaieran helburu).

IKTen integrazioak zentzua izango badu, ezin dugu jarduera solteetan pentsatu, bestela galdu egingo gara bidean. Bideoa erabiltzearen aldeko apustu garbia egin nahi badugu, ikuspegia zabaldu behar dugu, nire ustez. Teknologiak aukera ematen digu horretarako, ezta?

[Benito]

Aupa Ainhoa. Serio hartu duzu bideoen asunto hau, eta estimatzen da hausnarketak hona ekartzea.

Ni konforme hiru erabileraren sailkapen horrekin. Apuntatuko nuke beharbada ez direla ikuspegi isolatuak, eta jarduera edo jarduera-sorta batean (ataza deitu nahi baduzue) hiru erabilerak konbinatu edo sekuentzializatu ahal direla.

Bestalde, ez nuke esango hirugarrena ailegatzeko puntua denik derrigor. Egia da bideoaren sorkuntza eta edizioa IKTen hedapenarekin gero eta eskuragarriagoa dela. Seguraski hau irakurtzen duzuen gehienok bideoa grabatu ahal duen telefonoa daukazuela, edo argazki-kamera, edo webcam-a... Ordenagailuko pantailan gertatzen dena grabatzeko aukeraz gainera (screencast). Eta atzo hitzaldi batean entzun nuen legez, bideoa editatzea gero eta konpententzia hedatuagoa eta beharrezkoagoa izango da.

Hala ere, ikus-entzunezko medioekin dugun ohiko erlazioan sorkuntza eta edizioa ez da beti agertuko. Internetetik bideoak jaistea, kopiatzea, partekatzea eta zabaltzea hala kontsideratzen ez bada behintzat. Beti ez gara horraino helduko, baina aukera hori baztertu ezin da egin, argi dago.

Bestalde, bideoa eta hizkuntza irakaskuntzaz hitz egitean plano bi bereiztuko nituzke:

1. Ikus-entzunezko dokumentuekin zer egiten ikasi behar da?
2. Ikus-entzunezko dokumentuak eta euskarriak zertan lagunduko digute ikasten?

Ohiko bizimoduan ikus-entzunezko dokumentuak komunikazio jarioaren parte handia dira, eta hizkuntza ibiltzen da tartean. Orduan, galdera bat planteatu beharko da: "ikasten duenak zer konpetentzia edo gaitasun komunikatibo lortu behar du euskarri horiei dagokienez?". Adibidez: telebistako albistegien bidez inguruan gertatu denaren informazioa jaso; filmak edo telesaioak ikusi, sentitu eta baloratu...

Baina bigarren planoa ere badugu. Bideoa dokumentua ez ezik, ikasteko euskarria ere bada: hizkuntzari buruz hitz egiten duten saioak edo ekoizpenak; jarduera didaktikoaren komunikazioaren euskarria; hizkuntza aztertzeko eta tratatzen laguntzeko tresna (behin eta berriz ikusi dezakezu ahozko jarduna, edo azpitituluak txertatu, edo norberaren jarduna grabatu eta autoebaluatu...).

Uste dut beraz, zuk apuntatzen duzun bezala, ikuspegia zabaltzeak ematen digula aukera bideoari bai komunikazioaren euskarri bezala, bai tresna pedagogiko gisa erabilera aurkitzeko. Bi galderari buelta pare bat emanda hain zuzen: 1) zer lortu behar dugu bideoari dagokionez? eta 2) zertan lagunduko digu bideoak ikasten?

Bide batez, atzo irakurri nuen, eta hausnarketarako utzi nahi nuke hemen:

4. Los medios audiovisuales sirven. Falso.
Un estudio realizado entre menores de seis a 12 meses por investigadores de la U. de Washington encontró que si los menores son expuestos frecuentemente a sonidos grabados en otros idiomas, pierden paulatinamente la capacidad de percibirlos. Esto no sucede con los sonidos producto de la interacción humana. Así, los materiales audiovisuales son un apoyo, pero nada reemplaza el rol del profesor, de padres que lean en voz alta en una segunda lengua o el de otras personas hablándola.

[Ainhoa Ezeiza]

Pausoz pauso emango dut aipatu dituzunen inguruko nire ikuspegia:

- Serio hartu duzu bideoen asunto hau
Zirikatzen nauzu eta gero asteburua pentsatzen eman behar!! Erne gero, asteburu hau luzea da eta!

- Apuntatuko nuke beharbada ez direla ikuspegi isolatuak, eta jarduera edo jarduera-sorta batean (ataza deitu nahi baduzue) hiru erabilerak konbinatu edo sekuentzializatu ahal direla.
Ados, kiribilaren irudia erabilita, jarduera-sortan konbinatuta aurrera begirako ikuspegia galdu gabe. Iruditzen zait (eta hor neure burua sartzen dut) batzuetan aurrean dugun klasea "salbatu nahiak" edo azken nobedadea eskolaratu nahiak ikuspegi hori galarazten digula. Ideia zen aurreko iruzkin horrekin egiten ditugun ia bat-bateko plangintza horiek testuinguratzea.

- Bestalde, ez nuke esango hirugarrena ailegatzeko puntua denik derrigor.
Hirugarren mailak hizkuntza-gaitasuna komunikazio-gaitasunean integratzen lagunduko du, multiliterazia horren bidean. Bideoarekin beldurtuta jarraitzen dugu, baina OHOn nenbilenean oraindik gogoan dut bideo-grabazioak egiten genituela, besteak beste hizkuntzaren egokitasuna lantzeko. Erraz ulertzen genuen haurrok albistegia eta iragarkiak diskurtso desberdina eskatzen zuten testuinguruak zirela azalpen teoriko jantzirik gabe. Hori 1984an izan zen, Donostiako Axular Lizeoan. Zenbat urte pasa behar dute bideo-grabazioei serio eusteko, geure ikasleen eta geure beldurrak eta lotsak gainditzeko?

- Bestalde, bideoa eta hizkuntza irakaskuntzaz hitz egitean plano bi bereiztuko nituzke:

1. Ikus-entzunezko dokumentuekin zer egiten ikasi behar da? Ikasleek gai izan behar dute ordenagailuekin lotutako diskurtso espezializatuak erabiltzeko, hartzaile gisa eta ekoizle gisa. Ikasleek diskurtso horren jabe izan behar dute interneten ahotsa izateko eta euren nortasun birtuala nahi bezala garatu ahal izateko. Horrez gain, euskararen aurrerabideari begira, gakoa da interneten edukiak garatzeko gaitasuna izatea, urtero 100 ikaslerekin lantzen badugu bideoaren ekoizpen xumea (besteak beste), beharbada urtean lagun bat edo bi animatuko dira bideoak euskaraz ekoiztera (euskararen transmisiorako bide berriak eraiki behar ditugu nire ustez)

2. Ikus-entzunezko dokumentuak eta euskarriak zertan lagunduko digute ikasten?
Uste dut horren erantzun argia eman duzula, beraz, zalantzarik ez. Gustatu zait ikasleak azpititulatzen jartzeko lana (ideiak hartuko ditugu hemendik: http://tinyurl.com/dzlyod)


Eta azkena:
4. Los medios audiovisuales sirven. Falso.

Ea, kontuz: atzo Gonzalo Abioren blogean idatzi nuen zerbait puntu honi buruz, baina iruditzen zait eztabaidan datu bat ez dela kontuan izan: 6 eta 12 hilabete bitarteko haurrei buruzkoak dira datuak!!!! Ez du lotura zuzenik guk ikasleekin egiten dugun lanarekin, haurren hizkuntza-jabekuntzaz ari dira.

Asteburuan segiko dut etxekolanak egiten, bitartean gozatu egunok!