Zer lortu? Helburu orokorrak ezarri?

[Benito]

Aspaldian nabil bueltak ematen: zelan "landu"* klasean normalizazioa (sinple-sinple esanda)? Otu zaizkidan bideetako bat hizkuntz-konpententzia edo komunikazio-gaitasunean lortu beharrekoak zehazteaz gainera (hau da oraingo curriculumetan ditugun helburuak), normalizazioari begira zer lortu behar-nahi dugun zehaztea izan daiteke. Helburu gehiago nonbait (lan gehiago ematen beti!).

Zeri erreparatu behar diogu? Akaso?

• Euskararen erabilera. "Ikaslea zer egiteko gai da?" galderari "Eta zer egiten du?" gehitu. Jokaera azken batean.
  
• Hizkuntzarekiko irudikapenak, iritziak, jarrerak, usteak, ideiak.... Hizkuntzaz zer pentsatzen dugun.
  
• Ingurune soziala, harreman sareak, hizkuntz-paisaia, hiztunak, ingurune soziokultural eta soziolinguistikoaren ezagutza eta bertan jokatzeko eta eragiteko gaitasuna.
• Besterik? Bestela?
  

Egosten hasita, lehenengo irakinaldia. Orduan zer helburu orokor (eta lauso) zehaztuko ditugu mailaz maila adibidez? Derrepentean:

1. Euskara ikastaldearen edo erakundeko partaideen harremanetarako hizkuntza "normala" izatea. Normalizazio prozesuarekin jarrera ulerkorra eta errespetuzkoa gutxienez. Euskararekiko irudikapen positiboa, erakargarria. Euskaldunen komunitatearen erreferentziak identifikatzea, inguruaren errealitate soziolinguistikoaren ideia argia....
2. Euskara erabiltzeko ohitura batzuk bereganatzea, eskuragarrien, erakargarrien edo beharrezkoen ditugun arloetan. Harreman sare batzuk ezartzen hastea. Ingurune soziolinguistikoan lekua aurkitzen saiatzea. Ikastalde edo erakundetik kanpoko komunikazio-ekintzetan murgiltzen hastea. Euskarara norberaren (ere) hizkuntza modura sentitzea. Euskaldunak (hiztunak) garela konturatzea. Euskararen erabileraren oztopo ez izatea, dagokion neurrian eginkizunak betetzea. Hizkuntza erabiltzearen karga ez sentitzea.
3. Erabiltzeko motibazio berezirik ez bageneuka ere, euskara erabili ahal-behar denean naturaltasunez erabiltzea. Hizkuntzaren egokitasuna, zuzentasuna eta, oro har, kalitatearekin gutxieneko ardura izatea. Ingurune soziolinguistikoak neurrian ezagutzea: hurbila, lokala, kulturala, geografikoa, erregistroak, komunikazio kanal desberdinak eta haien erregistroak. Euskara naturaltasunez ikustea. Harreman sare eta hizkuntza-ohitura finkoak izatea: sozialak, laboralak, kulturalak, "ofizialak"... Hiztunen komunitatean integratu eta normalizazioan eragile papera hartzea.
   
4. Hizkuntzaren erabilpen naturala, ohikoa eta eragilea. Ardura berezia kalitatearekin. Normalizazioarekiko kezka eta ardura berezia. Ingurune soziolinguistikoaren ezagutza ona eta hura interpretatzeko gaitasuna. Erreferentea izatea.
   

Lehenengo irakinaldia, jenero gogorra da hau eta irakinaldi asko behar ditu oraindik, baita sukaldari askoren ikutua ere. Galdera batzuk orduan:

• Merezi du honelako lapikokoa prestatzeko lanak hartzea? Gure ardura da hau guztia?
• Osagai egokiak behar den kantitatean bota ditugu eltzera?
• Inoiz jateko moduko ezer lortuko dugu horrela?
• Eta inork galdetu baino lehen. Zelan jaten da hau? Alegia, hau bada lortu nahi duguna, zelan lortzen da hori? Inplikaziorik edukiko luke gure metodologian edo jardunean?

Amaitzeko ohartxo bat, sentsazioa daukat sukaldari askori beldurra ematen dien platera dela hau. Indigestoa agian?

Zuen txanda.

* Kakotsen artean ipini dut. Ez dakit zergatik baina hitz hori -besteak beste- gero eta gutxiago gustatzen zait.

[Aitor E.]

Ederra hartu duzun lana, Benito Mari Farzak! Eta sakona gogoeta eta planteatu diguzun menua. Kamamila bat hartu ostean, lehen ekarpen modura, honako hau atera zait digestio edo liseriketatik:
(Oraingoan zuzenean eta hitz jokoak albo batera utzita)
Proposatu diguzuna, pare bat aldiz irakurrita, oso ondo dagoela iruditzen zait marko bezala. Beste batean (edo beste batzuek) ekarpen zehatzagoak egiten saituko naiz. Oraingo honetan bi kontu baino ez nituzke azpimarratu nahi:
Irakaskuntza prozesuan ere ikasleen premia bereziei erreparatzen saiatzen garen neurri berean, kasu honetan ere oso aintzat hartzekoa da gurekin dugun ikasleriaren nortasun propioa eta berezia. Izan ere, ez da gauza bera izango gorago aipatutako bideak edo aukerak aplikatzea edo jarraitzea euskara, besterik gabe, ikasi nahi duten ikasleei, edo beren seme-alabekin hitz egiteko ikasten dutenei edo HEen bat atera beharrean daudenei.
Ildo honetatik jarraituta, gure asmo edo nahiak era esplizitu edo inplizituagoan agertu beharko ditugulakoan nago ikasle tipologiaren arabera. Zera esan nahi dut honekin: ikasle-tipo jakin batzuk gure "asmo normalizatzaileez" jabetzen badira, uxatu, urrutiragotu ... gogoz kontra ikasten ari diren hizkuntza horretatik. Planteatu edo proposatu dizkiguzun ildoak ikasle "neutro"ekin aplikatzeko aproposagoak iruditzen zaizkit. Ikasle "euskaltzaleek berez ekarriko dute aldeko jokaera eta euskara arazo bezala bizi dutenek ... ikusi behar.
Eta ikusi behar honetan, galdera bat gehiago plazaratu nahi dut foro honetara: zer egin, nola jokatu klasean euskara ikasi beharraz, derrigortasunaz, inposizioaz mintzatzen hasten denean baten bat? Eztabaidan sartu? Izkin egin? Animoak baretu? Inoiz gertatu zaizu(e) halakorik? Zer egin duzu(e)?

(jarraitzeko asmotan)

[Benito]

Argi dago, Aitor. Ezin da guztiekin neurri berdina erabili. Ez honekin, ezta komunikazio-gaitasunari begirako helburuekin ere, helburu "didaktikoak" nolabait esatearren, ezta?

Dena dela, saiatu naiz jarrera arazo horiek ere aintzat hartzen. Hau da, ez dut pentsatu nahi izan printzipioz "honekin ez dago zer eginik". Saiatu behintzat, egin beharko da, ezta?Orain, mugarriak ipintzeko orduan urrunegi joan naiz? Baliteke.

Plazaratu dezagun galdera orduan: "perfilista" desmotibatu antieuskaldun edo dena delako horiekin zer nahi genuke lortzea jarrera, erabilera eta ingurunearekiko harremanari dagokionez? Gutxien-gutxienik. Argi dago, ez dira euskaltzale sutsu militante itsu egingo (bueno, kasuren bat egon da, ez pentsa). Baina ezin genezake honelako zerbait lortu?

• Euskaraz egiten une batzuetan gustura egotea. Klasean merienda egiten baino ez bada ere.
• Behin maila bat eskuratuta (perfilak ematen duenarekin hala behar luke), dagokion maila horretan euskara erabili behar balu solaskidearekin errespetuz jardutea. Zerbitzu publiko baten erabiltzailearekin adibidez.
• Euskara eta euskaldunen agerraldi eta irudikapen positiboei erreparatzea. Euskaraz gauza interesgarriren bat irakur daiteke, edo kantu politen bat, edo jende euskaldunaren artean jende majoa dago... Ez dakit ba.

Argi dago helburuak %100ean beti betetzea zaila dela, baina 0tik 0ra joango garela uste badugu 0tik ez gara pasatuko ziur asko. Eta 20ra heltzen denari ez diezaiogun eskatu 100era heltzerik.

Estretegiei dagokienez, gauza batekin nago konforme zurekin, eta lehengo egunean Heziberrin irakurri nuen hau gogoratu dut. Norbaiti "arazoa" abizena jartzen badiogu, lehenengo eta behin, konturatu egingo da, eta bigarrenik, zaila izango da harekin konplizitate minimoa lortzea. Euskaltzaleak izanda, zaila egingo zaigu sarritan, baina beharbada kasu hauetan inoiz baino gehiago behar litezke burua hotz eta bihotza bero.

[txerra]

Lapiko honek ertz asko ditu, gehiegi agian. Eta akaso konponbidea askotariko menua antolatzea da, edo kolektibo bakoitzari egokitutako menua.

Badaude boteprontoan bi talde helburu normalizatzaile osoarekin (?) hurbiltzen direnak: gurasoak eta enpresetako taldeak. Bi talde hauekin helburu normalizatzaileak hasieratik amaierara aplikatu beharko lirateke: komunitatera hurbildu, komunitatean integratzen saiatzea, eguneroko jardunetan erabili beharreko baliabideak ezagutarazi, ...

Besteekin ere noski. Baina hausnarketa sakonagoa merezi du .... jarraituko dut beste baten ...